PSI ile erken tanı – Periodontal Tarama İndeksi

2004'ten bu yana Alman yasal sağlık sigortaları, periodontal hastalıkların erken tanısı için iki yılda bir yapılan bir kontrol muayenesini karşılamaktadır. PSI, yani Periodontal Tarama İndeksi, recall kapsamındaki olağan bir diş hekimi kontrolünde kaydedilebilir.

PSI ile erken tanı: Periodontal Tarama İndeksi, diş çevresi dokuların durumu hakkında güvenilir bir genel görünüm elde etmeyi ve periodontal hastalıkların erken biçimlerini fark etmeyi mümkün kılar. Diş çevresi dokuların düzenli ve eksiksiz muayenesi önemlidir, çünkü tedaviye hastalık henüz erken evredeyken başlanmasını sağlar. Periodontal hastalık ne kadar erken saptanırsa, o kadar iyi ve başarılı biçimde tedavi edilebilir.

Muayene ve anamnez sırasında hekim yalnızca akut belirtileri değil, mevcut hastalıkları (örneğin diyabet ya da yüksek tansiyon), kullanılan ilaçları ve alışkanlıkları da sorar. Periodontal bir hastalık varsa, hastalara çoğu kez aile bireylerinde de periodontitis görülüp görülmediği sorulur. Titiz bir ağız bakımına rağmen periodontitis ortaya çıkıyorsa, bir gen testiyle ailesel bir yatkınlık bulunup bulunmadığı araştırılabilir. Test, periodontitisi tetiklemekten sorumlu bakterilerin genetik bilgisini çözümler. Genetik yatkınlığı olan hastalarda hastalığa yakalanma riski belirgin biçimde yüksektir.

DNA testleriyle marker bakteri tanısı

Bakteri suşunun genetik bilgisi her hasta için kendine özgüdür; bu nedenle etkenler DNA çözümlemesiyle belirlenebilir. Bunun için diş eti cebinden ya da plaktan alınan salgı yeterlidir. Steril bir kâğıt koni, iltihap belirtisi gösteren ve olabildiğince kuru birkaç cebe yaklaşık 15-20 saniye yerleştirilir. DNA, salgı ya da plak örneğinden yalıtılır; bakterilerin işlenmesi ve çözümlenmesi laboratuvarda yapılır. Marker bakterileri belirlemek için genin saptanması yeterlidir.

Periodontal Tarama İndeksi / PSI

PSI muayenesi zahmetli değildir, ağrısızdır ve yalnızca birkaç dakika sürer. Üst ve alt çene altı bölgeye ayrılır ve çeşitli ölçüm noktaları belirlenir.

Milimetre ölçekli küt bir diş hekimi sondası, diş ile diş eti arasına yumuşakça yerleştirilerek her diş çepeçevre sondalanır. Dişin hemen çevresindeki ceplerin ne kadar derin olduğu ve diş etinin ne kolaylıkla kanadığı denetlenir. Bir tablo, periodontal hastalığın ne kadar ilerlediğini gösterir. Burada hastaya bağlı etkenler özel bir ağırlık taşır: kalan ceplerin toplam sayısı, periodontal kemik kaybı, hastanın yaşı, diş kaybı, sigara, sistemik ve genetik etkenler, ilaç kullanımı ve ağız bakımının durumu.

Bulgular beş koda ayrılır.

Kod 0: sağlıklı diş eti, dikkat çeken bir bulgu yok.
Kod 1: dokunmayla kanama, diş eti iltihabına işaret eder.
Kod 2: dolguların kenar ve çıkıntıları ile diş taşı veya plaktan kaynaklanan pürüzlülük saptanır.
Kod 1 ve 2, diş eti iltihabının ilk belirtileridir.

Kod 3: sığ diş eti cebi; sonda, diş ile diş eti arasındaki aralığa birkaç milimetre girebilir. Orta şiddette periodontal hastalığa işaret eder. Tedavi gerekir.

Kod 4: derin diş eti cebi; sonda, diş ile diş eti arasındaki aralığa derinlemesine girebilir. Ağır bir periodontal hastalık, yani periodontitis vardır. Tedavi gerekir ve ayrıntılı bir periodontal tanı çalışması yapılmalıdır.

Periodontal Tarama İndeksi kaydedildikten sonra hekim bireysel hastalık riskini görebilir ve hastaya uyarlanmış bir tedavi planı belirleyebilir.

Düzenli tarama gereklidir. Periodontal Tarama İndeksi, bir hastanın periodontal tedaviye gereksinimi olup olmadığını hızlı ve yalın biçimde belirlemeyi sağlar.

Sulkus kanama indeksi (SBI) ve papil kanama indeksi (PBI) ölçümünde diş etinin kanama eğilimi ile papil bölgesinde kanama olup olmadığı değerlendirilir. Gerektiğinde ek radyolojik bulgular elde edilir. Olası kemik hasarı ya da çene kemiğindeki gerileme röntgenle gösterilebilir.

Dijital volüm tomografisinin üç boyutlu kesit görüntüleri, diş eti ceplerinin nasıl oluştuğunu da gösterebilir.

Düzenli tarama, periodontal tedavi gereksiniminin olabildiğince erken belirlenmesi için gereklidir.

Sondalamada kanama / BoP

Sondalamada kanama önemli bir klinik ölçüttür. BoP, diş eti iltihabının oldukça güvenilir bir belirtisidir ve periodontal bir cepteki iltihabın değerlendirilmesine yardımcı olur.

BoP pozitif: ağır iltihaplarda daha güçlü kanamalar görülebilir.

BoP negatif: sağlıklı diş eti sondalamada kanamaz. Sondalama kanamasının olmaması, yüksek olasılıkla dengeli bir durum sayılır. Sigara içenlerde, cep tabanında iltihabi süreçler bulunmasına karşın sondalama kanaması görülmeyebilir.

Sondalama ve bulgusu (BoP pozitif/negatif) hem birincil tanıda hem de periodontal tedavi sonrası izlemde önem taşır. Recall sırasında sondalamada kanama, ağız bakımını değerlendirmek ve bakımın etkinliğinin bir göstergesi olarak kullanılabilir.

Denetim için API, yani aproksimal plak indeksi de önemlidir.

Bu indeks ağız bakımının ne kadar verimli olduğunu değerlendirir. Dişlerin düz yüzeylerini temizlemek, diş aralarını temizlemekten daha kolaydır. Bu nedenle bir sondayla (plak boyanarak ya da boyanmadan) diş aralığından birikinti kazınıp kazınmadığı denetlenir. Sonuç, BoP'de olduğu gibi evet ya da hayır olarak kaydedilir ve pozitif bulgularla toplam sayıdan yüzde olarak hesaplanabilir. Yüzde 20'nin altındaki bir değer iyi bir ağız bakımına işaret eder.